tuyduyen
Tập sự
(Bài này không có nội dung khiêu dâm. Nói trước để ai không cùng gu có thể lướt qua, tránh mất thời gian)
Nói đến some, swing, hay quan hệ mở là thấy không khí rất phấn khích. Người người kể với nhau về trãi nghiệm thăng hoa, gắn kết vợ chồng... Nhưng có một thực tế ít được nhắc tới đó là không ít mối quan hệ rạn nứt, không ít người đang suy sụp khi người bạn đời bước qua một lằn ranh mà họ chưa từng thật sự đồng ý. Cái mà chúng ta đang gọi là thăng hoa thực chất đến từ đâu?
Những tranh luận về tình dục mở thường nhanh chóng rơi vào hai cực: một bên đề cao tự do, tiến bộ và trải nghiệm, bên kia nhấn mạnh tổn thương, phản bội và đổ vỡ. Tuy nhiên, phần lớn các cuộc tranh luận này bỏ qua một yếu tố quan trọng: con người không hành động ngẫu nhiên, và trải nghiệm tình dục luôn phản ánh tầng nhu cầu nội tâm mà mỗi người đang sống trong đó.
Muốn hiểu vì sao cùng một mô hình quan hệ nhưng có người thấy thăng hoa, có người lại đau đớn sâu sắc, cần quay lại cách con người hình thành động cơ và hành vi.
Con người không làm điều gì chỉ “vì thích”. Thứ họ đang tìm phụ thuộc vào việc họ tin điều gì sẽ khiến mình cảm thấy đủ đầy. Mỗi hành vi đều đang phục vụ một nhu cầu nào đó, dù người trong cuộc có tự hiểu được mình hay không. Quan sát một hành vi, thay vì hỏi “nó đúng hay sai”, đôi khi cần hỏi: nó đang đáp ứng nhu cầu nào của con người đó? Trong tâm lý học, có một trình tự khá nhất quán: nhận thức chi phối động cơ, động cơ dẫn đến hành vi, và hành vi tạo ra trải nghiệm.
Nếu một người tin rằng giá trị bản thân đến từ việc được khao khát, động cơ của họ sẽ là tìm kiếm sự xác nhận, hành vi có thể là cố gắng trãi nghiệm càng nhiều kích thích tình dục càng tốt, và cảm giác đạt được ban đầu thường rất ấn tượng. Nhưng trải nghiệm đó khó có thể sâu hơn chính nhận thức đang dẫn dắt nó.
Tháp nhu cầu Maslow có thể giúp ta hiểu điều này. Maslow cho rằng con người có nhiều tầng nhu cầu, từ cơ bản đến tinh tế, và cùng một hành vi nhưng xuất phát từ những tầng khác nhau sẽ tạo ra những trải nghiệm hoàn toàn khác nhau.
Kích thích và cao trào không đồng nghĩa với thăng hoa. Chính tại đây, sự khác biệt trong trải nghiệm tình dục mở bắt đầu bộc lộ. Với những người đang sống chủ yếu ở tầng sinh lý, an toàn hoặc công nhận bản ngã, tình dục mở có thể mang lại cảm giác tự do, mới mẻ và “cao trào”. Nhưng với những người có nhu cầu gắn kết sâu và an toàn cảm xúc, cùng một mô hình đó lại kích hoạt nỗi lo âu, so sánh và đe doạ bản sắc. Vấn đề không nằm ở bản thân mô hình quan hệ mở hay chung thuỷ, mà ở sự lệch tầng nhu cầu giữa hai người. Bi kịch thường xảy ra khi một người đồng thuận bằng lý trí, trong khi cơ thể và cảm xúc của họ lại đang cần an toàn, độc quyền và gắn kết sâu. (vd khi người vợ muốn giữ chồng, người đàn ông muốn chiều ý vợ khi bản thân không thực sự thấy ổn..) Khi đó, cái gọi là “đồng thuận” trở thành một dạng nhượng bộ, và nỗi đau không đến từ tình dục, mà đến từ việc phải sống trái với cấu trúc nội tâm của chính mình.
Vì vậy, khi bàn về tình dục mở, có lẽ câu hỏi quan trọng không phải là nó tiến bộ hay lạc hậu, mà là: nó đang phục vụ tầng nhu cầu nào của mỗi người trong mối quan hệ đó? Và liệu tất cả những người liên quan có thực sự đang đứng trên cùng một tầng, hay chỉ đang cố thuyết phục nhau rằng cảm giác “cao trào” là đủ để gọi là thăng hoa.
Hiểu được điều này không nhằm phán xét lựa chọn của bất kỳ ai, mà để nhận ra rằng nỗi đau của người bạn đời không đồng thuận không phải vì họ chưa hiểu biết, có thành kiến hay ý muốn chiếm hữu, mà là dấu hiệu của một nhu cầu sâu hơn đang bị bỏ qua.
Nói đến some, swing, hay quan hệ mở là thấy không khí rất phấn khích. Người người kể với nhau về trãi nghiệm thăng hoa, gắn kết vợ chồng... Nhưng có một thực tế ít được nhắc tới đó là không ít mối quan hệ rạn nứt, không ít người đang suy sụp khi người bạn đời bước qua một lằn ranh mà họ chưa từng thật sự đồng ý. Cái mà chúng ta đang gọi là thăng hoa thực chất đến từ đâu?
Những tranh luận về tình dục mở thường nhanh chóng rơi vào hai cực: một bên đề cao tự do, tiến bộ và trải nghiệm, bên kia nhấn mạnh tổn thương, phản bội và đổ vỡ. Tuy nhiên, phần lớn các cuộc tranh luận này bỏ qua một yếu tố quan trọng: con người không hành động ngẫu nhiên, và trải nghiệm tình dục luôn phản ánh tầng nhu cầu nội tâm mà mỗi người đang sống trong đó.
Muốn hiểu vì sao cùng một mô hình quan hệ nhưng có người thấy thăng hoa, có người lại đau đớn sâu sắc, cần quay lại cách con người hình thành động cơ và hành vi.
Con người không làm điều gì chỉ “vì thích”. Thứ họ đang tìm phụ thuộc vào việc họ tin điều gì sẽ khiến mình cảm thấy đủ đầy. Mỗi hành vi đều đang phục vụ một nhu cầu nào đó, dù người trong cuộc có tự hiểu được mình hay không. Quan sát một hành vi, thay vì hỏi “nó đúng hay sai”, đôi khi cần hỏi: nó đang đáp ứng nhu cầu nào của con người đó? Trong tâm lý học, có một trình tự khá nhất quán: nhận thức chi phối động cơ, động cơ dẫn đến hành vi, và hành vi tạo ra trải nghiệm.
Nếu một người tin rằng giá trị bản thân đến từ việc được khao khát, động cơ của họ sẽ là tìm kiếm sự xác nhận, hành vi có thể là cố gắng trãi nghiệm càng nhiều kích thích tình dục càng tốt, và cảm giác đạt được ban đầu thường rất ấn tượng. Nhưng trải nghiệm đó khó có thể sâu hơn chính nhận thức đang dẫn dắt nó.
Tháp nhu cầu Maslow có thể giúp ta hiểu điều này. Maslow cho rằng con người có nhiều tầng nhu cầu, từ cơ bản đến tinh tế, và cùng một hành vi nhưng xuất phát từ những tầng khác nhau sẽ tạo ra những trải nghiệm hoàn toàn khác nhau.
- Ở tầng sinh lý, tình dục phục vụ khoái cảm và giải toả. Cảm giác ở tầng này thường đến nhanh, mạnh nhưng không dài hạn.
- Ở tầng an toàn, tình dục gắn với sự ổn định và kiểm soát rủi ro, mang lại cảm giác dễ chịu và ít lo lắng.
- Khi bước sang tầng gắn kết – thuộc về, tình dục không chỉ là hành vi thân xác mà là trải nghiệm được chọn, được ở lại và không bị thay thế, mà người ta hay gọi là chung thủy. Từ đó tạo ra chiều sâu cảm xúc và ý nghĩa.
- Một tầng khác thường bị nhầm lẫn với “thăng hoa” là tầng nhu cầu được công nhận. Khi tình dục phục vụ bản ngã – được biết đến, được ngưỡng mộ, được xác nhận giá trị – cảm giác đạt được có thể rất phấn khích. Tuy nhiên, nó phụ thuộc mạnh vào phản hồi bên ngoài và dễ suy giảm nên cần lặp lại hành vi để duy trì.
- Tầng cao nhất mà Maslow mô tả là tự hiện thực hoá. Ở đây, tình dục không còn là nơi phải chứng minh hay chinh phục. Đó là trạng thái không cần mang mặt nạ, không sợ so sánh, không cần khoe ra. Trải nghiệm ở tầng này thường không “ồn ào”, nhưng có chiều sâu, sự yên ổn và dư âm dài.
Kích thích và cao trào không đồng nghĩa với thăng hoa. Chính tại đây, sự khác biệt trong trải nghiệm tình dục mở bắt đầu bộc lộ. Với những người đang sống chủ yếu ở tầng sinh lý, an toàn hoặc công nhận bản ngã, tình dục mở có thể mang lại cảm giác tự do, mới mẻ và “cao trào”. Nhưng với những người có nhu cầu gắn kết sâu và an toàn cảm xúc, cùng một mô hình đó lại kích hoạt nỗi lo âu, so sánh và đe doạ bản sắc. Vấn đề không nằm ở bản thân mô hình quan hệ mở hay chung thuỷ, mà ở sự lệch tầng nhu cầu giữa hai người. Bi kịch thường xảy ra khi một người đồng thuận bằng lý trí, trong khi cơ thể và cảm xúc của họ lại đang cần an toàn, độc quyền và gắn kết sâu. (vd khi người vợ muốn giữ chồng, người đàn ông muốn chiều ý vợ khi bản thân không thực sự thấy ổn..) Khi đó, cái gọi là “đồng thuận” trở thành một dạng nhượng bộ, và nỗi đau không đến từ tình dục, mà đến từ việc phải sống trái với cấu trúc nội tâm của chính mình.
Vì vậy, khi bàn về tình dục mở, có lẽ câu hỏi quan trọng không phải là nó tiến bộ hay lạc hậu, mà là: nó đang phục vụ tầng nhu cầu nào của mỗi người trong mối quan hệ đó? Và liệu tất cả những người liên quan có thực sự đang đứng trên cùng một tầng, hay chỉ đang cố thuyết phục nhau rằng cảm giác “cao trào” là đủ để gọi là thăng hoa.
Hiểu được điều này không nhằm phán xét lựa chọn của bất kỳ ai, mà để nhận ra rằng nỗi đau của người bạn đời không đồng thuận không phải vì họ chưa hiểu biết, có thành kiến hay ý muốn chiếm hữu, mà là dấu hiệu của một nhu cầu sâu hơn đang bị bỏ qua.
Sửa lần cuối:
). Mình chỉ note dàn ý cho nó.
